Wat is een keyword?

(Last Updated On: 6 november 2017)

Zoekwoord, Trefwoord, Sleutelwoord, Zoekterm, Zoekopdracht, Zoekactie…

Het moge duidelijk zijn dat voor velen het niet eens een vraag is. Een “keyword” is een woord dat je invoert op je zoekmachines. De Nederlandse vertaling van het woord is eigenlijk overbodig. Maar als je bezig bent met een Google AdWords optimalisatie en de juiste woordcombinatie nodig hebt, kan het opeens een ingewikkeld kwestie blijken te zijn.

Sleutelword of trefwoord?

ZOEKTERM
figuur 1: Interesse voor “zoekterm” per subregio (Google Trends)

“Keyword” betekent letterlijk “sleutelwoord”. Dat laatste wordt ook als zodanig in het Nederlands gebruikt voor het centrale- of kernwoord in een tekst. Zo wordt “keyword” ook vertaald door Van Dale Engels-Nederlandse woordenboek:

  1. Sleutelwoord
  2. Trefwoord

Toch kom je in de wereld van het internet de term “sleutelwoord” niet zo vaak tegen. Wel de andere vertaling “trefwoord”. Vroeger was het heel gangbaar in het bibliotheekwezen. Iedere bibliotheek beschikte over een trefwoordenregister dat je kon raadplegen bij het zoeken in de catalogus.

Op dit bibliotheekwezen komen we later nog terug.

Laten we verder gaan met de andere equivalenten die voor “keyword” worden gebruikt. Het gaat hier om woorden die afgeleid zijn van het werkwoord “zoeken”, zoals “zoekwoord”, “zoekterm”, “zoekopdracht” en “zoekactie”. Van Dale legt deze woorden als volgt uit:

  • zoekwoord: uit één woord bestaande zoekterm
  • zoekterm: woord, woordgroep of tekenreeks waarmee een zoekmachine informatie opspoort in een datasysteem of -netwerk, sync. Zoekwoord.
  • zoekopdracht:

1) op­dracht aan een ma­ke­laar ge­ge­ven om een ge­schikt pand te vin­den
2) in een com­pu­ter­pro­gram­ma ge­ge­ven op­dracht tot het zoe­ken van ge­spe­ci­fi­ ceer­de ge­ge­vens = que­ry

  • zoekactie: actie op touw gezet om iem. te zoeken, op te sporen

Vermeld moet worden dat “zoekterm” pas in de 14e editie van Van Dale (2005) verschijnt. In de eerdere edities (1995, 1999) komen “zoekterm” en “zoekwoord” helemaal niet voor.

Des te opvallender is het dat “zoekactie” wel in de 13e editie van Van Dale (1999) voorkomt, maar weer niet in de latere.

Vandela
 figuur 2: Zoeken naar keyword in Van Dala

Keyword: Zoekterm of Zoekwoord

Met het duidelijke onderscheid tussen zoekwoord en zoekterm zou je denken dat het probleem uit de wereld is. Zoeken met enkel woord noemen we “zoekwoord” en zoeken met meerdere een “zoekterm”. Aangezien “zoekterm” alle varianten insluit, is het dus geschikt om in plaats van “keyword” te gebruiken. Gebeurt dat dan ook in de praktijkt?

ZOEKWOORD
figuur 3: Interesse voor “zoekwoord” per subregio (Google Trends) 

Als we niet het woordenboek van Van Dale maar haar website vandale.nl raadplegen, komen we een andere scheiding tegen. Namelijk, de zoekfunctie van de website informeert ons over het volgende:

Bij een nieuwe zoekopdracht hoeft u niet eerst het invoervenster leeg te maken. Dat gebeurt automatisch wanneer u eenmaal op het vergrootglas klikt en een nieuw woord intypt.

Dus wat er ingetypt wordt in het zoekvenster wordt gewoon “woord” genoemd en het gebeuren zelf heet “zoekopdracht”. Nog interessanter is dat de resultaten van een zoekopdracht in vandale.nl aangeduid worden met “trefwoord”. Dus een zoekopdracht bestaat uit twee delen: u als bezoeker voert een woord of woorden in en de machine zoekt en geeft een lijst van trefwoorden die met de zoekopdracht overeenkomen.

Moeten we hieruit concluderen dat Van Dale de door haar zelf opgestelde definities niet hanteert op haar eigen website? Zou dat te maken hebben met het verschil tussen de aard van een zoekmachine en van een bibliotheek? Immers, de machine van een bibliotheek heeft een vastgelegde input, een zoekmachine heeft die niet.

Keyword: of toch zoekactie of zoekopdracht

Hoe belangwekkend ook, deze vraag valt buiten het bestek van dit artikel. Wel is het interessant om de online dienstverlening van diverse bibliotheken in Nederland eens onder de loep te nemen. De Koninklijke Bibliotheek kan als voorbeeld genomen worden. Als bij het raadplegen van de website van kb.nl gebruik gemaakt wordt van de “Help” link, krijgen we het volgde te lezen:

Zoeken

In onderstaande zoekbalk kunt u in het zoekveld een zoekopdracht samenstellen door een of meer zoektermen in te voeren.

Zoekresultaten

Na voltooiing van een zoekopdracht, wordt het resultatenscherm getoond. De inhoud van dit scherm laat een lijst met korte titels zien. De titels worden standaard gesorteerd op relevantie. Deze collectie van korte titels wordt ook wel Titellijst genoemd. Elke term in een titel die overeenkomt met uw zoekterm, wordt beschouwd als een treffer.

(Bron: help information PiCarta)

De termen zijn door mij zelf onderstreept. Het moge duidelijk zijn dat er meer aan de hand is dan alleen “zoekterm”.

Gaan we verder met de bibliotheek van UvA. Dan lezen we eerst:

Doe een zoekactie.

Gebruik aanhalingstekens om te zoeken op exacte woordcombinatie:

Gebruik Booleaanse operatoren om zoektermen preciezer te combineren

De geavanceerde “Hulp” link is veel rijker wat woordkeuze betreft:

Zoeken

Kies links een zoeksleutel, bijvoorbeeld auteur of titelwoord(en). Klik op één van de zoeksleutels en u ziet zoekvoorbeelden bij die sleutel. Vul uw zoektermen in in het lege zoekvenster.

SLEUTELWOORD
figuur 4: Interesse voor “sleutelwoord” per subregio (Google Trends) 

Met Geavanceerd Zoeken kunt u:

zoektermen combineren met verschillende zoeksleutels

meer zoeksleutels gebruiken dan in het Zoeken-scherm

kiezen of woorden als exacte woordcombinatie moeten voorkomen of niet

uw zoekactie filteren op bibliotheeklocatie, publicatiedatum, taal en materiaalsoort

Bladeren:

Kies een index, vul een zoekterm in en klik op Zoek. Nu verschijnt het deel van de index waarin de opgegeven zoekterm zich bevindt. U kunt vooruit- en terugbladeren. Als u op een indexterm klikt, krijgt u de bijbehorende treffer(s).

Met deze bladerfunctie kunt u in een alfabetisch of numeriek overzicht kijken. Dit is nuttig als u twijfelt over de spelling van een naam of over de bruikbaarheid van een zoekterm. U wilt bijvoorbeeld weten of er een trefwoord muziekpsychologie is. Deze term staat inderdaad in de index.

Lijstpresentatie

Als uw zoekactie leidt tot meer dan één treffer krijgt u een lijst met treffers op het scherm. Standaard zijn dit de eerste 10. Links boven de lijst staat het totaal aantal treffers.

( Bron: UvA – Eenvoudig zoeken – HULP )

Het is leuk te zien dat het woord “zoekactie”, dat alleen in de 13e editie van Van Dale (1999) wordt omschreven als “actie op touw gezet om iem. te zoeken, op te sporen”, door UvA in ere wordt gehouden.

Een vergelijking met het bibliotheek van Universiteit Utrecht laat zien dat er binnen de wereld van Academische Bibliotheken geen sprake is van standaardisering van woordgebruik. Zo lezen we daar:

U kunt de catalogus gebruiken om te zoeken naar het gedrukte bezit en de e-books van de Universiteitsbibliotheek Utrecht: boeken en titels van lopende en afgesloten gedrukte tijdschriftenabonnementen

Vul 1 of meer woorden in.

Let op: bij het combineren van een aantal woorden zal het nodig kunnen zijn gedeeltes bij elkaar te zetten.

Bij geavanceerd zoeken kunt u zoektermen invoeren in drie verschillende velden en deze zoekopdrachten met elkaar combineren.

U kunt de gecombineerde zoekopdracht beperken op taal, materiaaltype, bibliotheek of publicatiejaar.

Onder het kopje Aantal treffers ziet u het aantal resultaten van elke zoekopdracht apart. Achter Totaal ziet u het aantal treffers dat het resultaat is van de combinatie van zoekopdrachten.

Klik op Toon om de titellijst te zien van elke aparte zoekopdracht of van de combinatie van zoekopdrachten.

(Bron: Hulp bij het gebruik van de UBU-catalogus )

Waar blijft Google’s Zoekwoord 

Heerst de spraakverwarring alleen bij de online diensten van bibliotheken? Laten we nu kijken naar Google zelf, die het fenomeen keyword zo populair heeft gemaakt. Onder de titel Google slimzoeken legt Google uit wat je allemaal moet doen om betere resultaten te krijgen. De volgende zinnen zijn willekeurig gehaald uit de tekst:

Door je zoekopdracht goed te formuleren, kun je de informatie die je zoekt beter en sneller vinden. Stel dat je wilt weten tot welke diersoort de regenworm behoort. Dan kun je natuurlijk het zoekwoord ‘regenworm’ intypen. Dit levert bijna 50.000 hits op.

Door gebruik te maken van het minteken (-) kun je bepaalde woorden in je zoekbewerking uitsluiten.

Niet alle sites hebben een eigen zoekfunctie. Je kunt met Google alle pagina’s van één specifieke website doorzoeken door de gewenste zoekterm(en) in te voeren

Ook bij sites die wel een eigen zoekfunctie hebben loont het de moeite om de site-operator te gebruiken. Google vindt vaak meer treffers dan de zoekfunctie op de site zelf.

Bij meerdere zoektermen kan men beter allintitle: gebruiken. Bijvoorbeeld: de zoekopdracht allintitle:wouter bos levert alleen websites op die de naam ‘Wouter Bos’ in de titelbalk hebben staan.

Hier worden zoekopdracht, zoekwoord, zoekterm, treffers en zoekbewerking door elkaar gehusseld, ondanks dat Google in zijn documenten vaker “zoekwoord / zoekwoorden” als uitgangspunt neemt en zelfs haar beroemde tool “Keyword Planner” als “Zoekwoordplanner” vertaalt. Daar blijft het niet bij. Als je bijvoorbeeld een willekeurige tekst typt waar Google geen antwoord op heeft, verschijnt de volgende uitleg:

Uw zoekbewerking – pppppaaa2330 – heeft geen overeenkomstige documenten opgeleverd.

KEYWORD
figuur 5: Interesse voor “keyword” per subregio (Google Trends) 

Suggesties:
Zorg ervoor dat alle woorden goed gespeld zijn.
Probeer andere zoektermen.
Maak de zoektermen algemener.

Dus de term “zoekbewerking” die we in het eerdere citaat zagen, is niet zo maar gekozen. Ook interessant te zien dat wat in het eerste citaat als “treffers”, “hits”, “websites” wordt aangeduid, in de tweede de naam “documenten” krijgt.

Trouwens als je “keyword” door Google Translations laat vertalen, krijg je “trefwoord” als antwoord. Daarentegen valt de keuze van Google robot op het volgende:

Keyword is een ander woord voor zoekwoord. Deze term wordt gebruikt om de zoekopdracht te omschrijven waarop mensen zoeken in de zoekmachines (Keyword – 10 definities – Encyclo).

Dat er een gezellig “meningsverschil” heerst in de Nederlandstalige wereld rondom “keyword”, wordt ook ondersteund door de gegevens van Google trends -de tool van Google waarmee je kan achterhalen welke woorden bezoekers gebruikten.

Bijvoorbeeld zoeken onder “trefwoord” blijkt met name in de noordelijke provincies het geval te zijn. Friesland en Groningen staan aan de top. Voor het gebruik van “zoekwoord” moeten we in Noord Brabant en Gelderland zijn. Liefhebbers van “zoekterm” wonen in Zuid-Holland. “Sleutelwoord” is alleen in zwang in Noord- en Zuid-Holland. En voor “keyword” moeten we achtereenvolgens in Noord Holland, Flevoland, Utrecht zijn.

Het einde: keyword op zijn Nederlands

Trouwens in de praktijk blijkt dat ondanks alle inspanningen, in heel Nederland toch op “keyword” het meest wordt gezocht. Een vergelijking wordt gemaakt in de volgende tabel. Tussen 26 maart-1 april wordt bijvoorbeeld zoeken met “keywords” op 100 gezet, terwijl dan zoekterm op 3, zoekwoord op 4 en sleutelwoord op 3 uitkomt. Het verschil is overweldigend.

De conclusie is wel duidelijk: het zoeken naar een Nederlandse vertaling voor “keyword” heeft duidelijk nog geen resultaat gehad. Misschien is dit ook wel de reden voor het koortsachtige zoeken naar een juiste en passende woord.

Rest ons een laatste vraag. Als “keyword” zo populair is, wanneer heeft het dan eigenlijk haar intrede gedaan in het taalgebruik? Ik moet meedelen dat dit woord nog geen ingang gevonden heeft in van Dale. Althans in de 15e editie uit 2015 staat het woord nog niet vermeld; daarentegen wel bijvoorbeeld “keynote” en keypad”.

Zoekterm-Zoekwoord-Keyword-Sleutelwoord
figuur 6: Google trends voor Zoekterm, Zoekwoord, Keyword en Sleutelwoord

Dat het woord in de afgelopen jaren een snelle opgang gemaakt heeft, bewijst de zoektool van NRC (keyword NRC). Gezocht op “keyword” zien we dat het voor het eerst in 2014 in totaal 56 keer voorkomt, in 2015 stijgt dit aantal naar 190 en in 2016 komt keyword 890 keer voor. Een duidelijke groei. Wordt het dan ook alleen in de context van internet gebruikt? Het volgende voorbeeld bewijst van niet:

“Kuijt benadrukt graag de goede kant van het voetballeven. Als zijn team slecht speelt, zegt hij achteraf dat ‘we beter kunnen’. Gisteren zei hij: „We kunnen met z’n allen tevreden zijn. Ons keyword is: vertrouwen.”

(Bron: Kuijt NRC)

Dat is mooi gezegd. Ons keyword is: vertrouwen.

Geef de moed niet op! Want ooit zal er een geschikte vertaling voor keyword gevonden worden. En voor Google AdWords; neem zekere voor het onzekere en kies “keyword” als het nodig is. 

Geplaatst in SEO

Geef een reactie